Vỉa hè không phải chỗ của ông đồ

THỨ BA, 28/01/2014 08:50:00

Depplus.vn - Dư luận đang xôn xao vì việc các “ông đồ” bị cấm hoạt động trên vỉa hè quanh Văn Miếu. Khung cảnh lực lượng chức năng đuổi bắt những người ôm mực tàu giấy đỏ đúng là chẳng hay ho gì. Nhưng việc ấy, có lẽ không sai.

Nhà văn Tô Hoài từng chép về một thời mà những nhà nho còn quẩy quang gánh ra đường, nhặt những tờ giấy có chữ nho trên phố, rồi đem về đốt đi. Họ không muốn “chữ thánh hiền” bị người ta giẫm đạp lên. Đó là thời mà chữ nho bắt đầu trở nên yếm thế so với những ký tự Latin đơn giản, hay rộng hơn là nền Hán học thất thế so với văn hóa Tây phương, nhưng vẫn có nhiều người không chấp nhận được điều ấy.
 

Thời ấy qua lâu rồi, bây giờ chẳng ai tưởng tượng được cảnh một ai đó nhặt bao bì bột ngọt Vedan (đầy chữ Hán) lên để đem đi đốt. Con chữ, đã từng có một thời là điều được thờ phụng một cách hết sức thành khẩn, khi xã hội rất hiếm người có chữ - khi tri thức là một thứ cao vợi như thần thánh. Bây giờ, trong một xã hội không còn đói chữ nữa, nó chỉ còn là một môn nghệ thuật, một thú chơi.

Nó chỉ là một thú chơi, bởi vì ở trên vỉa hè Văn Miếu, người ta không chỉ viết chữ thánh hiền. Họ còn viết cả “thư pháp quốc ngữ” – vốn là một thứ rất gây tranh cãi. Thư pháp thì đúng là ký tự Latin cũng có, người Tây chơi lâu rồi. Nhưng lấy cái bút lông vẽ lại chữ quốc ngữ theo phong cách của thư pháp chữ tượng hình, tân cổ giao duyên, thì tạo ra rất nhiều ý kiến trái chiều. Không thể coi đó là “văn hóa truyền thống” được. Cùng lắm, chỉ coi được nó là một môn nghệ thuật mới mà thôi.
 


Nghệ thuật mới và nghệ thuật cũ, những thú chơi ấy gặp nhau trên vỉa hè của Văn Miếu và được gắn mác “ông đồ”. Chữ “đồ” trong tiếng Hán có nghĩa là đường lối (bản đồ), và ngày xưa những ông đồ là người dìu dắt con trẻ trên đường học vấn. Nhưng chữ “đồ” còn có nghĩa là vẽ (đồ họa). “Ông đồ” bây giờ, những ông đồ trên vỉa hè, chỉ còn là người đồ tranh thôi.

Những nghệ sỹ đường phố ấy cũng nên được quản lý theo chính sách chung dành cho những cái vỉa hè chứ?

Người ta gắn những “ông đồ” ấy với “nét đẹp truyền thống”, “văn hóa truyền thống” để bảo vệ họ. Người ta trích ra bài thơ buồn của nhà thơ Vũ Đình Liên để hoài tiếc hình ảnh các ông đồ. Nhưng than ơi, chính Vũ Đình Liên là người mô tả kỹ nhất về nỗi buồn của ông đồ ngoài vỉa hè. Vũ Đình Liên có khuyến khích ông đồ ngồi vỉa hè đâu?
 

“Nhưng mỗi năm mỗi vắng/Người thuê viết nay đâu/Giấy đỏ buồn không thắm/Mực đọng trong nghiên sầu” – ông đồ của Vũ Đình Liên phải trồi ra vỉa hè chờ đợi sự đoái hoài của thiên hạ trong khắc khoải, thay vì ngồi nhà chờ người đến xin chữ như đúng ra phải thế, là nỗi buồn trong sự chuyển giao thời đại, giống như cái chuyện nhà nho quẩy quang gánh ra phố nhặt rác của Tô Hoài. Có hay gì cái hình ảnh ấy mà ca ngợi?

Vỉa hè không phải chỗ của các ông đồ và nếu trật tự phường làm nhiệm vụ của họ, thì đó không phải là điều đáng trách.
 
 
Nhưng những người cho chữ ấy, tạm coi là nghệ sỹ đường phố ấy, nếu không đủ tiền thuê một cái ki-ốt, thì họ phải chăng cũng là người đáng trách? Không phải. Vấn đề nằm ở đây: một nghệ sỹ vẽ tranh hoặc một nghệ nhân nói chung nào đó ở Tây, sẽ luôn có một cái quảng trường hoặc một không gian được quy hoạch tương đương.

Nó sẽ là một cái quảng trường yên ắng nơi những người yêu cái đẹp ghé chân lại bên họ sau những phút nhẩn nha đi dạo, và trả tiền để có một sản phẩm đầy ý nghĩa. Chẳng nước nào khuyến khích nghệ thuật lấn chiếm không gian giao thông cả.

Các ông đồ không nên ngồi trên vỉa hè. Các ông đồ không nên gây tắc đường. Nhưng các ông đồ không có chỗ nào mà ngồi, thế là một cái hoạt cảnh bi hài diễn ra khi trật tự đuổi mực tàu giấy đỏ chạy loạn trên phố.
 


Thành phố của chúng ta, nó được quy hoạch cả về không gian lẫn chính sách tốt tới mức chỉ thêm một cây bút lông rơi vào cũng có thể khiến nó quá tải, khiến nó bi hài, chỉ một giọt mực rơi vào cũng khiến nó xấu xí.
 
Đức Hoàng (Depplus.vn)

Tin mới

Tin tức giải trí Hành trình từ yêu đến cưới của Nhã Phương - Trường Giang: Dẫu sóng gió đến đâu, sau cùng vẫn là chúng ta ở bên nhau

Hành trình từ yêu đến cưới của Nhã Phương - Trường Giang: Dẫu sóng gió đến đâu, sau cùng vẫn là chúng ta ở bên nhau

21/08 08:45

Vậy là sau bao ngược xuôi, kịch tính hơn cả phim hành động cuối cùng Nhã Phương và Trường Giang cũng “về chung một nhà”.

Học cách làm nem lụi Đà Nẵng ngon như ngoài tiệm

Học cách làm nem lụi Đà Nẵng ngon như ngoài tiệm

Món ngon mỗi ngày 21/08 08:37

Nem lụi là món ngon được rất nhiều người biết đến như một ẩm thực đặc trưng của Đà Nẵng. Tuy nhiên không phải ai cũng biết cách làm món ăn này đúng chuẩn nhà hàng cho gia đình thưởng thức.

Được quan tâm