Không thi tốt nghiệp môn lịch sử là đúng

THỨ HAI, 10/03/2014 08:00:00

Học sinh cuối cấp năm nay được chọn thi môn tốt nghiệp, và các em đồng loạt nói Không với môn lịch sử. Có những trường không có một học sinh nào chọn thi môn này. Và chẳng có lý do gì để trách các em.

Nhà văn Jeffrey Archer từng xây dựng một nhân vật công tố viên Pearson sắc bén, mà trước mỗi phần trả lời của những nhân chứng gây bất lợi cho ông ta, ông sẽ hỏi bâng quơ: “Khi anh ra khỏi cửa sáng nay, con phố thứ hai bên tay trái mà anh đi qua là gì?” hoặc “Sáng nay bữa sáng của anh gồm những món gì?”. Câu hỏi này rất đơn giản, nhưng người được hỏi chắc chắn sẽ ấp úng, hoặc phần nhiều là không nhớ (họ đang trên đường đi đến một phiên tòa kia mà). Cần nhớ rằng bữa sáng kiểu Anh nổi tiếng là nhiều và nhiều món.

Rồi sau đó, tất nhiên ông có lý do để đặt vấn đề: nếu chuyện đơn giản thế mà không nhớ, thì liệu lời khai của anh về sự kiện của vụ án, vốn diễn ra nhiều tháng trước đó, có đáng tin cậy không? Bồi thẩm đoàn sẽ có người suy nghĩ.
 
 

Bạn hãy tưởng tượng rằng mình nhớ được khoảng 300 bữa sáng mỗi năm của chính bản thân, bữa sáng gồm một món kiểu Việt Nam thôi, tức là khoảng 6 ngày/tuần, và rồi sau đó tham gia vào một bài thi, trong đó người ta sẽ hỏi bạn: ngày 12/3/2013 anh đã ăn những món gì; Chủ nhật thứ hai của tháng Tám anh đã ăn món gì?

Việc nhớ được 300 sự kiện của cùng một chủ đề mỗi năm rồi làm một bài thi không phải là thứ khó tưởng tượng: đó chính là cách dạy và học môn lịch sử bây giờ. Trung bình, mỗi học sinh phổ thông sẽ phải nhớ từ 200 đến 300 sự kiện trong một quyển sách giáo khoa lịch sử mỗi năm học.
 
 

Người ta hay kể cho nhau nghe chuyện sinh viên của Đại học Văn Lang không nhớ được quốc hiệu của thời Vua Hùng trong cuộc thi Rung chuông Vàng cách đây nhiều năm để nói lên sự thờ ơ của các em với môn lịch sử (buồn cười ở chỗ quốc hiệu là Văn Lang, nếu độc giả cũng trót quên). Nhưng thực chất, nếu xét đến việc các em đã phải học lịch sử như thế, thì các câu hỏi về lịch sử bây giờ đều là câu hỏi kiểu công tố viên Pearson. Đánh giá trình độ các em bằng việc ấy, có thể là oan uổng. 300 sự kiện một năm? Hẳn nhiều người sẽ chọn thi về chủ đề bữa ăn sáng cho dễ thở.

300 sự kiện và thỉnh thoảng còn có những sự kiện gây bối rối như việc là vua Gia Long đã lên ngôi vua năm 1802 (sách giáo khoa lịch sử lớp 10) hay là lên ngôi hoàng đế năm 1806 (sách lịch sử lớp 7).
 
 

Năm nay, khi học sinh khối 12 được tự chọn môn thi tốt nghiệp, rất nhiều trường công bố rằng họ không có, có duy nhất một em, hoặc vài em đăng ký thi tốt nghiệp môn lịch sử. Nghe những chuyện ấy hẳn nhiều người lớn cảm thấy đắng lòng; đặc biệt là trong cái bối cảnh mà dân ta đang “cần biết sử ta” hơn bao giờ, lòng tự hào dân tộc và yêu nước đang cần được hun đắp hơn bao giờ như thế này.

Nhưng các em chẳng có lỗi gì nếu từ chối không nhớ 300 sự kiện mỗi năm. 300 sự kiện khô khan được diễn đạt bằng những ngôn ngữ khô khan. 300 sự kiện ấy cấy được cho các em bao nhiêu lòng tự hào và tình yêu? Nếu các em quyết định đi theo con đường ấy, học và nhớ trọn 1000 sự kiện trong những năm học phổ thông, để thi khối C Đại học, thì đó chắc chắn là một sự gắng gượng lớn lao và là một quá trình hàm thụ mang đầy tính cơ học. Nó chưa chắc đã đáng ngợi ca.
 
 

Vấn đề học sinh không hứng thú với môn sử, bắt nguồn từ chính giáo trình và cách dạy, đã là điều rất cũ – được nhiều chuyên gia chỉ ra. Nhưng phải đến khi các em được quyền chọn môn tốt nghiệp, tức là được quyền thẳng thắn quay lưng với môn sử, thì vấn đề mới rõ ràng.

Để kết, xin trích lời của Ibn Khaldun, học giả Bắc Phi thế kỷ 14, người được xem là một trong những cha đẻ của nhân khẩu học, lịch sử văn hóa, xã hội học, kinh tế học: “Việc học sử không được phép chỉ dựa trên sự sao chép trần trụi các văn bản. Nó phải được dựa trên một sự hiểu biết con người, chính trị, bản chất dân cư, điều kiện địa phương nơi con người sống. Bạn phải có khả năng so sánh giữa các nguồn khác nhau, để chỉ ra rằng đâu là sự thật và đâu là dối trá”.

Chúng ta có vẻ như đang đối mặt với một vấn đề của thế kỷ 14.
 
Đức Hoàng (Depplus.vn) 

Tin mới

Tin tức giải trí Hành trình từ yêu đến cưới của Nhã Phương - Trường Giang: Dẫu sóng gió đến đâu, sau cùng vẫn là chúng ta ở bên nhau

Hành trình từ yêu đến cưới của Nhã Phương - Trường Giang: Dẫu sóng gió đến đâu, sau cùng vẫn là chúng ta ở bên nhau

21/08 08:45

Vậy là sau bao ngược xuôi, kịch tính hơn cả phim hành động cuối cùng Nhã Phương và Trường Giang cũng “về chung một nhà”.

Học cách làm nem lụi Đà Nẵng ngon như ngoài tiệm

Học cách làm nem lụi Đà Nẵng ngon như ngoài tiệm

Món ngon mỗi ngày 21/08 08:37

Nem lụi là món ngon được rất nhiều người biết đến như một ẩm thực đặc trưng của Đà Nẵng. Tuy nhiên không phải ai cũng biết cách làm món ăn này đúng chuẩn nhà hàng cho gia đình thưởng thức.

Được quan tâm