Cái cầu mà biết ngâm thơ...

THỨ HAI, 24/02/2014 07:00:00

Depplus.vn - Với rất nhiều người sống ở Hà Nội, cầu Long Biên là cột thực thể có linh hồn. Người bạn già ấy bây giờ sắp bị dời đi, ai ai cũng tiếc.

Lễ khánh thành cầu Long Biên năm 1902 (cầu Pôn-Đuyme theo tên khi ấy), Nguyễn Khuyến đã làm một bài thơ. Không phải ông làm thơ về cây cầu, mà là thơ xin tha chết.



Cầu Long Biên xưa

Chuyện kể rằng khi ấy, đại thần Nguyễn Khuyến dù đã rời quan trường vẫn được triệu về Hà Nội để bái yết vua Thành Thái, người vừa ra để làm lễ khánh thành cầu Pôn-Đuyme. Nhưng có một chuyện trớ trêu diễn ra: bà Chánh phi vợ vua khi ấy là con dâu hụt của cụ Tam Nguyên Yên Đổ, đã từng đính ước với con trai cả của cụ. Nếu cụ Nguyễn Khuyến quỳ lạy vua, thì cũng nghĩa là lễ luôn con dâu trượt. Cụ đến trước mặt vua, chỉ vái hai cái. Như thế lại đồng nghĩa với tội khi quân.

Nguyễn Khuyến thưa với vua Thành Thái: “Thần giờ chỉ như một con trâu già, xin Hoàng thượng khai ân”. Nhà vua muốn tha, nhưng giữ phép, bắt Nguyễn Khuyến làm bài thơ “Vịnh trâu già”, nếu làm được sẽ miễn tội.

Vịnh trâu già

Một nắm xương khô, một nắm da.
Bao nhiêu cái ách đã từng qua.
Đuôi khom biếng vẫy Điền Đan hỏa.
Tai nặng buồn nghe Ninh Tử ca.
Sớm thả vườn đào chơi đủng đỉnh.
Tối về thôn hạnh thở nghi nga.
Có người toan giết tô chuồng mới.
Ơn đức vua Tề lại được tha

“Điền Đan hỏa” và “Ninh Tử ca” là những tích cũ bên Tàu, khi con trâu lập công trạng. Điền Đan đốt lửa đuôi trâu để đánh hỏa công, giữ nước Tề. Ninh Tử gõ vào sừng trâu để hát, nói lên chí lớn. Ý Nguyễn Khuyến là giờ con trâu già này chẳng còn giá trị sử dụng gì nữa. Còn “ơn đức vua Tề”, là chuyện vua Tề thấy lính giết trâu lấy máu làm sơn tô chuồng mới, bèn ra lệnh tha.



Nếu cầu Long Biên cũng có một linh hồn, thì có thể nó vẫn nhớ, và có thể hôm nay nó đang thầm ngâm lại bài thơ ấy. Cái cầu ấy - đã chứng kiến bao nhiêu cuộc bể dâu, những mốc son của dân tộc, đã nâng bước chân bao nhiêu đoàn người đi dựng nước và giữ nước, đi vào bao nhiêu áng thơ văn – “bao nhiêu cái ách đã từng qua”, bây giờ cũng chỉ còn lại “một nắm xương khô, một nắm da”, chẳng còn bao nhiêu giá trị sử dụng.

Và giờ thì nó nằm đó, con trâu già của thành phố Hà Nội nằm đó tự ngâm về số phận của mình: “Có người toan giết tô chuồng mới”. Bài thơ của Nguyễn Khuyến làm ngày hôm ấy, có lẽ nào lại trở thành lời sấm về số phận của cái cầu?



Nhưng nếu có điều gì khác biệt giữa cây cầu và vị đại thần năm xưa, thì đấy là cây cầu chẳng thể tự lên tiếng bảo vệ cho mình trước các nhà quy hoạch. Nó không thể làm một bài thơ, cũng không thể đề xuất một phương án giao thông mới, như là hãy đẩy ga tàu sang hẳn bên Gia Lâm không đi vào nội thị nữa.

Cây cầu chỉ im lặng. Và rất có thể nó sẽ bị dời đi. Cây cầu chỉ im lặng như tất cả các công trình kiến trúc-quy hoạch khác ở nước ta. Giá mà chúng biết ngâm thơ về chính mình, về cái cách mà người ta xây dựng hoặc dỡ bỏ chúng thì hẳn sẽ có nhiều bài rất hay, hay và xúc động hơn cả của Nguyễn Khuyến.

Chỉ là “giá mà” thôi, cầu Long Biên và nhiều cây cầu khác vẫn im lặng và như thế là may mắn cho nhiều người.

Đức Hoàng (Depplus.vn)

Tin mới

Tin tức giải trí Hành trình từ yêu đến cưới của Nhã Phương - Trường Giang: Dẫu sóng gió đến đâu, sau cùng vẫn là chúng ta ở bên nhau

Hành trình từ yêu đến cưới của Nhã Phương - Trường Giang: Dẫu sóng gió đến đâu, sau cùng vẫn là chúng ta ở bên nhau

21/08 08:45

Vậy là sau bao ngược xuôi, kịch tính hơn cả phim hành động cuối cùng Nhã Phương và Trường Giang cũng “về chung một nhà”.

Học cách làm nem lụi Đà Nẵng ngon như ngoài tiệm

Học cách làm nem lụi Đà Nẵng ngon như ngoài tiệm

Món ngon mỗi ngày 21/08 08:37

Nem lụi là món ngon được rất nhiều người biết đến như một ẩm thực đặc trưng của Đà Nẵng. Tuy nhiên không phải ai cũng biết cách làm món ăn này đúng chuẩn nhà hàng cho gia đình thưởng thức.

Được quan tâm